Επιστήμη Νανόπουλος

 Δημήτρης Νανόπουλος: «Η Φύση παίζει ζάρια»

(Έχει σχέση με το φάντασμα της όπερας του Στέφανου Τραχανά)

«Το Σύμπαν αυτοοργανώθηκε. Το χάος είναι το υπόστρωμα της τάξης. Κι αυτό δεν το ανακαλύψαμε τώρα. Κάτι είχαν ψυχανεμιστεί ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρας, ο Δημόκριτος. Τι στο καλό έπιναν οι αρχαίοι Έλληνες;»

«Θέλουμε να ξέρουμε τι σημαίνει που υπάρχουμε. Και αυτό, όσο κι αν μοιάζει μάταιο, είναι η πιο συγκινητική μορφή αξιοπρέπειας που διαθέτει o άνθρωπος» λέει ο Δημήτρης Νανόπουλος στον δημοσιογράφο Ηλία Μαγκλίνη και στην εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - Επίσημη σελίδα της Κυριακής 28 Ιουνίου 2026. Αφορμή για τη συνομιλία τους, η κυκλοφορία, σε λίγες μέρες, από τις Εκδόσεις Πατάκη, του νέου βιβλίου του διακεκριμένου θεωρητικού φυσικού και ακαδημαϊκού «Ο κβαντικός μύθος του Σίσυφου», το οποίο θα παρουσιάσουν οι δυο τους  την Τετάρτη 15 Ιουλίου, στις 20.30, στο Public Café Συντάγματος (Καραγεώργη Σερβίας 1).

…«Το κρίσιμο δεν είναι αν το Σύμπαν είναι αδιάφορο προς εμάς, αλλά το πώς εμείς στεκόμαστε απέναντι σε αυτό, τι μπορούμε να πάρουμε από το Σύμπαν, πώς μπορούμε να το κατανοήσουμε και έως πού μπορούμε να κατανοήσουμε τις βαθύτερες δομές του. […] Η Φύση δείχνει ότι η ουσία των πραγμάτων δεν είναι το απόλυτο μηδέν, αλλά η δόνηση. Δηλαδή, η πραγματικότητα δεν είναι στατική, είναι μουσική. […] Αν όλα ήταν απολύτως σταθερά, δεν θα υπήρχε τίποτα να κατανοήσουμε. Η κβαντική αβεβαιότητα, που κάποτε θεωρήθηκε πρόβλημα, αποδεικνύεται η συνθήκη της γνώσης, ο λόγος που μπορούμε να ρωτάμε. Το Σύμπαν είναι κατανοητό ακριβώς επειδή δεν είναι απολύτως προβλέψιμο».

–Άρα ο Αϊνστάιν είχε λάθος που έλεγε ότι ο Θεός δεν παίζει ζάρια;

«Εγώ αυτό που λέω και γράφω στο βιβλίο είναι ότι η περίφημη τυχαιότητα της κβαντομηχανικής, που τόσο ζόριζε όχι μόνο τον Αϊνστάιν αλλά και τόσες άλλες μεγαλοφυΐες της Φυσικής των αρχών του εικοστού αιώνα, η τυχαιότητα λοιπόν δεν συνιστά αταξία αλλά γεννήτρια: είναι μηχανισμός δημιουργίας. Εγώ θα πω ότι η Φύση παίζει ζάρια, όχι κάποιος θεός, όμως οι ζαριές της υπακούουν σε νόμους. Δηλαδή: η τυχαιότητα μπορεί να ενέχει χάος, όμως αυτό το χάος μην το βλέπουμε σαν το αντίθετο της τάξης, αλλά σαν το υπόστρωμά της».

–Κάπου εδώ θα μπορούσε να μπει στη συζήτηση και ο Θεός; 

«Το θίγω αυτό το τεράστιο ζήτημα και στο βιβλίο. Απαντώ λοιπόν πως δεν μας λείπει ο Θεός, μας λείπει η ωριμότητα να ζήσουμε χωρίς Αυτόν. Το πιο σημαντικό ακόμα είναι το εξής: χωρίς Θεό, έλεγε ο Ντοστογιέφσκι, δεν υπάρχει καμία αξία στη ζωή. Στο θέατρο του παραλόγου, στον Καμύ, που με απασχολεί και στο βιβλίο, η απουσία του Θεού μπορεί, ενδεχομένως, να συνιστά απουσία νοήματος. Πάνω σε αυτό εγώ λέω ότι η επιστήμη δεν ακυρώνει το νόημα· αντίθετα, μας το γυρίζει πίσω, σε εμάς. Ας θυμίσω εδώ τι γράφει ο Καμύ στον “Μύθο του Σίσυφου”: “Ο άνθρωπος εφηύρε τον Θεό για να μη σκοτωθεί. Ιδού η περίληψη της παγκόσμιας Ιστορίας έως αυτή τη στιγμή”».

Δαιβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη εδώ: https://www.kathimerini.gr/opinion/interviews/564311392/dimitris-nanopoylos-stin-k-i-fysi-paizei-zaria/

«Ο κβαντικός μύθος του Σίσυφου. Δοκίμιο για την κβαντική προέλευση του παραλόγου»: Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Νανόπουλου σε λίγες μέρες στα βιβλιοπωλεία. 

Περισσότερα στο patakis.gr/bkm/15536.

Δείτε περισσότερα για την #εκδήλωση εδώ: https://www.facebook.com/events/1736793050663552

Φωτογραφία: Βαγγέλης Ζαβός

Dimitri Nanopoulos/Δημήτρης Νανόπουλος 

#comingsoon #markyourcalendars #newedition #interview #press #media #event #ekdoseispataki